Firma 

Wpływ umów zlecenia na zaliczanie stażu i prawo do przyszłych odpraw

admin

Tak — od 1 stycznia 2026 r. okresy wykonywania umów zlecenia będą wliczane do stażu pracy pod warunkiem, że za te okresy odprowadzono składki emerytalne i rentowe.

Zmiany legislacyjne i zakres obowiązywania

Data wejścia w życie

1 stycznia 2026 r. to punkt zwrotny: nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza zasady wliczania niektórych okresów pozapracowniczych do ogólnego stażu pracy.

Jakie okresy obejmuje zmiana

  • okresy umów zlecenia i umów o świadczenie usług, które były oskładkowane,
  • okresy umów agencyjnych i okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeśli odprowadzano składki,
  • wybrane okresy działalności zarobkowej za granicą — pod warunkiem udokumentowania i wykazania oskładkowania.

Zasada wsteczności

Nowe przepisy działają wstecz: doliczeniu podlegają udokumentowane okresy sprzed 2026 r., jeżeli były oskładkowane. Kluczowe kryterium to podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Jak umowy zlecenia będą wliczane do stażu pracy

Ogólna zasada i ograniczenia

Okresy umów zlecenia liczą się do ogólnego stażu pracy, jeżeli za nie odprowadzono składki emerytalne lub rentowe. To oznacza, że osoby pracujące wcześniej na zleceniu mogą zyskać formalny staż odpowiadający rzeczywistej długości wykonywanej pracy.

Co nie ulega zmianie

Zmiana nie przekształca umów cywilnoprawnych w stosunek pracy — charakter prawny umowy pozostaje bez zmian. Doliczenie stażu nie zmienia statusu zleceniobiorcy w odniesieniu do prawa do odpraw wynikających z kodeksu pracy.

Wpływ na urlop, okres wypowiedzenia i staż zakładowy

Wpływ na wymiar urlopu

Dodanie lat z umów zlecenia do ogólnego stażu przyspiesza osiągnięcie progów urlopowych. Przykładowe progi:

  • po 0–9 latach stażu pracownik ma prawo do 20 dni urlopu rocznie,
  • po co najmniej 10 latach stażu pracownik ma prawo do 26 dni urlopu rocznie.

Przykład: 8 lat na zleceniu + 3 lata etatu = 11 lat stażu → 26 dni urlopu.

Staż zakładowy i okres wypowiedzenia

Gdy osoba wykonywała umowy zlecenia u tego samego podmiotu, a następnie została zatrudniona na umowę o pracę, okresy zleceń mogą zostać doliczone do stażu zakładowego, jeśli kadry wpiszą je do akt. To ma praktyczne znaczenie:

  • dłuższy okres wypowiedzenia — po 3 latach stażu zakładowego można osiągnąć dłuższe okresy wypowiedzenia,
  • wyższe kategorie stażowe → lepsza ochrona pracownika przy restrukturyzacjach i zwolnieniach.

Prawo do odpraw przy zwolnieniach i przy przejściu na emeryturę

Odprawy przy zwolnieniach (ustawa o zwolnieniach grupowych)

Odprawy pieniężne przy zwolnieniach przysługują pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę — nie zleceniobiorcom. Podstawowe reguły:
1. odprawa jest należna przy rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika (np. likwidacja stanowiska),
2. warunkiem jest zatrudnienie na umowę o pracę oraz spełnienie kryterium stażu u danego pracodawcy,
3. wysokość odprawy zależy od stażu u pracodawcy i wynosi zwykle 1, 2 lub 3 miesięczne wynagrodzenia.

Szczegóły wysokości odprawy

– 1 miesiąc płacy — przy stażu krótszym niż 2 lata,
– 2 miesiące płacy — przy stażu od 2 do 8 lat,
– 3 miesiące płacy — przy stażu powyżej 8 lat.
Maksymalna odprawa nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia. Przykład praktyczny: jeśli minimalne wynagrodzenie = 3 010 zł, limit wynosi 45 150 zł.

Rola umów zlecenia

Okresy zleceń same w sobie nie dają prawa do odprawy przewidzianej ustawą o zwolnieniach grupowych. Jednak gdy zleceniobiorca przejdzie na umowę o pracę i kadry uznają wcześniejsze zlecenia za staż zakładowy, to doliczenie tych okresów może zwiększyć wysokość odprawy (np. z 1 do 3 pensji).

Odprawa emerytalna

Odprawa emerytalna przysługuje pracownikom, których stosunek pracy został rozwiązany z powodu przejścia na emeryturę lub rentę. Umowy zlecenia nie nadają prawa do odprawy emerytalnej. Doliczenie okresów zleceń może jednak pomóc spełnić warunki stażowe, jeśli przed rozwiązaniem stosunku pracy osoba jest zatrudniona na umowę o pracę i kadry uwzględnią wcześniejsze okresy.

Dokumentacja i kryteria dowodowe

Co decyduje o zaliczeniu okresu

Kluczowe znaczenie ma dokumentacja potwierdzająca oskładkowanie: wpisy w ZUS, rachunki, umowy zlecenia oraz potwierdzenia od zleceniodawcy. Bez dowodu oskładkowania dany okres może zostać pominięty przy naliczaniu stażu.

Typy dokumentów, które warto zebrać

  • wydruki z ZUS potwierdzające okresy składkowe i tytuły do ubezpieczeń,
  • skany lub kopie umów zlecenia z datami i kwotami,
  • rachunki i potwierdzenia wypłat oraz oświadczenia zleceniodawcy o współpracy.

Praktyczne kroki dla zleceniobiorców i pracowników

Cztery kroki, które warto wykonać już teraz

  • sprawdź w ZUS raport okresów składkowych i wydrukuj go,
  • zarchiwizuj wszystkie umowy, rachunki i potwierdzenia ze zleceniodawcami,
  • przy zatrudnieniu na umowę o pracę poproś dział kadr o formalne doliczenie wcześniejszych okresów do stażu zakładowego,
  • jeśli zbliżasz się do emerytury i brak umowy o pracę uniemożliwia odprawę emerytalną, rozważ zawarcie krótkiej umowy o pracę, jeżeli pracodawca wyrazi zgodę.

Przykłady liczbowo-finansowe

Przykład A — wpływ na odprawę przy zwolnieniu

Osoba A: 8 lat pracy na zleceniu u tego samego pracodawcy, następnie 2 lata na etacie.
– Bez doliczenia: staż u pracodawcy = 2 lata → odprawa = 1 miesiąc płacy.
– Po doliczeniu: staż u pracodawcy = 10 lat → odprawa = 3 miesiące płacy.
Różnica w odprawie może odpowiadać kilkunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia — realny zysk finansowy przy uznaniu okresów zlecenia.

Przykład B — odprawa emerytalna

Osoba B: 15 lat pracy wyłącznie na zleceniach, przejście na emeryturę.
– Sytuacja: brak umowy o pracę → brak prawa do odprawy emerytalnej.
– Opcja: podpisanie umowy o pracę na krótki czas przed przejściem na emeryturę i uzyskanie wpisu o wcześniejszych okresach do akt pracowniczych może umożliwić otrzymanie odprawy emerytalnej.

Konsekwencje praktyczne dla rynku pracy

Skala i społeczny wpływ

Zmiana zmniejsza nierówności między pracownikami etatowymi a osobami zleceniobiorczymi pracującymi długo w podobnych rolach. W praktyce:

  • wliczenie zleceń do stażu redukuje luki w uprawnieniach osób zatrudnionych niestandardowo,
  • pracodawcom może wzrosnąć koszt zatrudnienia — dłuższe urlopy, wyższe odprawy po doliczeniu stażu,
  • działy kadr będą musiały wprowadzić nowe procedury weryfikacji i elektronicznego archiwizowania dokumentów ZUS oraz umów cywilnoprawnych.

Co zgłosić do działu kadr przy zatrudnieniu na umowę o pracę

Lista dokumentów do dostarczenia

  • wydruki z ZUS potwierdzające okresy oskładkowane,
  • skany umów zlecenia z datami i wysokością wynagrodzenia,
  • rachunki lub potwierdzenia wypłat,
  • oświadczenie o wykonywaniu pracy dla tego samego pracodawcy w wskazanych okresach.

Podstawy prawne i źródła

Najważniejsze akty

1. nowelizacja Kodeksu pracy — rozszerzenie definicji okresów zaliczanych do stażu pracy (zastosowanie od 1.01.2026),
2. ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy (zwolnienia grupowe) — art. 8 i katalog zasad dotyczących odpraw,
3. wytyczne ZUS w sprawie ewidencji okresów składkowych i nieskładkowych.

W praktyce: przygotuj dokumenty, sprawdź wpisy w ZUS i dopilnuj, by kadry formalnie uwzględniły wcześniejsze okresy współpracy — to realnie wpływa na uprawnienia i potencjalne świadczenia.

Przeczytaj również: